IPMS Nederland

ipms logo groot

nedmil-ipms-logo

NEDERLANDSE MILITAIRE LUCHTVAART IN PLASTIC

Login

Registreren of Wachtwoord opvragen e.d. heeft geen zin! Leden: gebruik de algemene inlogcode. Lees "inloggen op de IPMS website"

google translate

mip-link

winkelkaart logo

INFO Fokker D.21 (D.XXI)

..

Fabriek Fokker
Vliegtuig  
Type-aanduiding D.21 ( D.XXI )
Cat 2 --  totaal 36 + 1 stuks
 



fokker-d21-profile 

Informatie:

De Fokker D.XXI (ontwerp no. 112) was een jager ontworpen volgens een specificatie van het ML-KNIL uit 1934 voor gebruik in Indie. Het toestel was een laagdekker met een gemengde Fokker constructie met staalbuizen romp en dural bekleding en houten vleugel. Sommige delen waren met  doek bekleed. Voor die tijd was dit een ouderwetse productiewijze, buitenlandse kisten waren vaak geheel lichtmetaal.  

Het prototype, de  FD-322, vloog 27 februari 1936 op Welschap bij Eindhoven (omdat Schiphol te drassig was) en was uitgerust met een twee bladige Hamilton propeller. Het werd uitvoerig uitgetest voor de Indische ML-KNIL mei-juli 1936 in Nederland. Met het prototype waren flinke problemen, en het had de Bristol VI motor.  De spin-eigenschappen waren niet goed en daarom kreeg de  D.XXI een groter richtingsroer (de kist werd daardoor 20 cm langer). De tweebladige prop werd vervangen door een driebladige Ratier prop en er kwam bewapening in. Dit gaf ook betere klim eigenschappen, ook door de nieuwe Bristol VIII motor. Ook kon de D.21 uitstekend duiken.

Gezien de grote buitenlandse interesse werd na wat aarzeling ook de aandacht getrokken van de Nederlandse Luchtvaart Afdeeling (LvA) in Nederland. De LVA wilde namelijk de D.XXI niet en hield vast aan een snellere jager en daarnaast een "luchtkruiser". Uiteindelijke besloot de LVA ook de kist te testen tot circa januari 1937.  Daarna ging de FD-322 kist met de diverse aanpassingen naar Indie, maar uiteindelijk kwam het niet tot een ML-KNIL bestelling. Daardoor was er zes maanden lang geen enkele Fokker D.21 kist beschikbaar voor demonstratie verkoop in Amsterdam, immers er was alleen het prototype.  

Er werd wel uiteindelijk een LVA bestelling december 1937 geplaatst voor 36 toestellen voor de LVA.  Ze kregen de driebladige Hamilton standard prop, de Bristol Mercury VIII motor, de normale vaste wielpoten en vier Browning mitrailleurs. 

Gegevens:
 Bristol Mercury VIII motor  van 760 pk bij op 5100 m hoogte en 2750 toeren/min (latere productie versie).
 Spanwijdte:  11,00 m   (proto: 8,7 m ??)
 Lengte met Mercury: 8,20 m  (proto: 8,00 m met nog het kleine richtingsroer) ;
 Hoogte: 2,95 m  
 Vleugeloppervlakte: 16,2 m2
 Vleugel NACA C.Y.H profiel, t/c 20% root en 9% tip
 Vleugelkoorde middensectie: 2,1 m
 Vleugelkoorde tip: 1,0 m
 Spoorbreedte onderstel: 2,7 m
 Wielafmeting: 0,635 x 0,196 m
 Oppervlak hor.stabilo: 1,54 m2 / hoogteroer: 1,28 m2
 Brandstof capaciteit: 350 liter, (geen zelfdichtende tanks!)
 (latere) propellerdiameter: 3,15 m  (drie bladig Hamilton of Ratier)  (proto: 3,02 m diameter Hamilton standard propeller)
 Kruissnelheid: 335 km/u op 5100 m hoogte
 Maximum snelheid: circa 450 km/u op 5100 m hoogte / 400 km/u op 1000 m hoogte (Finland: 415 km/u)
 Landingssnelheid: 120 km/u  
 Leeggewicht: 1450 kg  
 Maximum startgewicht: 2050 kg
 Stijgtijd naar 8000 m:  10 minuten
 Plafond: 11000 m
 Startlengte: circa 200 m
 Landingslengte: circa 230 m
 Vliegbereik:  1025 km  
 Bewapening: diverse varianten, maar uiteindelijk 4x Browning FN 7,9 mm mitrailleurs (LVA).  De buitenlandse kisten kregen vaak andere bewapening, zie hieronder....

 


BUITENLAND:  
Er was flinke belangstelling uit het buitenland voor de Fokker D.XXI / D.21. 

Finland bestelde november 1936 zeven kisten en later werden uiteindelijk nog zo'n 80 D.21 toestellen in licentie in Finland gebouwd bij Valtion Lentokonetehdas (VL). Ze kregen FR- regi's. De Finse kisten hadden iets dikkere poten en konden met ski's worden uitgerust. Ook de bewapening week af, soms waren 2 kanonnen geinstalleerd in pods onder vleugel naast de wielpoten. Achter de cockpitkap zat vaak nog een extra raam in de rug voor beter zicht. Er werden zo'n 34 kisten gebouwd met de Bristol Mercury VII stermotor (die ook in licentie werd gemaankt door Tampella te Tampere). De bewapening bestond uit 2 gesynchroniseerde mitrailleurs in de romp en 2 mitrailleurs in de vleugel.
Vanaf mid 1940 kwam er een extra serie die in Finland werd gebouwd. Door een productietekort van de Mercury motoren kreeg deze serie de Pratt and Whitney Twin Wasp R-1535 junior motor met 825 pk, met 2 rijen met 7 cylinders aangezien men over deze motoren kon beschikken. De D.21 met Twin Wasp had een lengte van 8,46 door de langere motorkap. Ook werd er een grote plexiglas cockpitkap geïnstalleerd die doorliep naar achteren. De bewapening was minder, namelijk 2 mitrailleurs in de vleugel. De Finnen bouwden maar liefst zo'n 45 stuks met Pratt and Whitney Twin Wasp motoren. Deze D.21 kisten wogen zo'n 1850 kg, waren zwaarder en niet zo goed als de kisten met de Mercury. Een aantal toestellen werden ook als verkenner gebruikt en er werd ook wat geexperimenteerd met een Oerlikon kanon en intrekbaar onderstel.
De Finse vliegtuigen werden, samen met de eerste serie, ingezet in de Winteroorlog tegen de Soviet Unie. Na annexatie van Fins gebied Karelie boven Leninggrad kwam er een wapenstilstand. Later begon Duitsland juni 1941 operatie Barbarossa, de aanval op de Soviet Unie. Al hadden de Duiterse de beschikking over enige buitgemaakte Nederlandse kisten en 11 Deense D.21's, deze kregen de Finnen niet al waren de Finnen goede bondgenoten van de Duitsers. Door Barbarossa begonnen ook de Finse vijandelijkheden met de Soviet Unie weer tot in januari 1945; toen kwam er wederom een wapenstilstand met de Russen die immers Duitsland bijna hadden verslagen. Er waren nog zo'n 35 D.21 kisten beschikbaar en de Finse kisten vlogen tot liefst 1948 bij o.a. de Finse vliegschool.  

Letland had grote belangstelling in 1937 en er waren onderhandelingen voor de levering van 13 stuks en daarna licentiebouw van een extra 26 kisten. De levertijd werd een probleem en men zag er uiteindelijk vanaf en koos voor de Hurricane (die door de Tweede Wereldoorlog nooit zijn geleverd).

Denemarken bestelde in 1937 zo'n 12 stuks van de D.21 en 2 kisten werden door Fokker afgeleverd. Lokale bouw zou plaatsvinden door FV van de 10 andere kisten. Het was aldaar bekend als Type III J en de  bewapening bestond uit 2x 8mm mitrailleurs en 2x 20mm kanonnen en een kleine bommenlast was mogelijk. Er waren geen oorlogshandelingen in Denemarken toen Duitsland april 1940 het land binnenviel, men capituleerde. De Deense kisten vlogen daarna tot 1944 bij de Luftwaffe!.

 

Literatuur:
Modelbouw in Plastic, MIP   1988-4 en 1987-2   IPMS Nederland
Modelbouw in Plastic, MIP H. Hirs 2001-2  1/32 ID model vacuform bouw IPMS Nederland
Fokker D.XXI Hugo Hooftman 1978 Nederlandse vliegtuig encyclopedie 5 (zeldzaam boek) Cockpit uitgeverij, Bennekom
Fokker D.XXI F. Gerdessen en L. Boerman 2007 bij de LVA Dutch Profile 5
Camouflage en kentekens J.H.N. Greuter e.a
1997 . zijaanzicht kleur impressie pag.200 e.v Bonneville, 1997
Spinner H.G. Berfelo 2013 no. 49 met verhaal over de meidagen 1940 St.Vrienden MLM
Fokker D.21, Fokkers laatste eenmotorige jager Peter de Jong 2012 is nu het "standaardwerk" Lanasta, Emmen.
Fokker D.21 met Mercury VIII R. Siertsema 2015 speciaal boek met zeer nauwkeurige tekeningen Beeldzaak fotografie en vormgeving (beeldinboek.nl) , Den Haag
Fokker D.21 in Finland - 1976-2 Luchtvaartkennis met stukje historie Afd.Luchtvaartkennis
Fokker D.21 in Denemarken - 1974-6 Luchtvaartkennis met stukje historie Afd.Luchtvaartkennis

.

Websites:

.

FOTO GALERIJ:

  • fokker-d21-2-mindef-archive
  • fokker-d21-indisch-04081936
  • fokker-d21-lvk-1
  • fokker-d21-lvk-2
  • fokker-d21-mdv-a2
  • fokker-d21-mdv-ar2
  • fokker-d21-mdv-archive
  • fokker-d21-mdv-fl1
  • fokker-d21-mdvarc1
  • fokker-d21-profile
  • fokker-d21-tilburgse-190319
  • fokker-d21cockpit-mdv-archive

 

Deze inhoud op deze pagina werd voor het eerst opgesteld zomer 2004 door M.de Vreeze


2. LvA/ ML Fokker D.21

Cat 2.  LvA / ML

LvA / ML (geheten wapen der "Militaire Luchtvaart" vanaf juli 1939)
De LvA nam 36 stuks uiteindelijk af, kenmerken : 212 t/m 247

Aflevering Fokker D.XXI (D.21) voor de LvA van juli 1938 t/m april 1939. Hadden een Bristol Mercury VIII motor van 830 pk. De kisten werden positief ontvangen door de LvA vliegers. Tot eind 1939 zat er nog geen radio in de kisten en geleidelijk werden ze voorzien van Goertz vizieren (de pijp voor de cockpit.). De toestellen wisselden nogal eens van Jacht Vliegtuig afdeling JaVa;

 ------------------------

Bijgaand een bijdrage van H.G Berfelo omtrent de Fokker D.XXI in mei 1940:

" De 28 gevechtgerede Fokker D.XXI's zijn verdeeld over de 1e JaVa op De Kooy bij Den Helder, de 2e JaVa op Schiphol en de 1e Afdeling van de Jachtgroep Veldleger op Ypenburg. Op De Kooy staan elf D.XXI's. Ze zijn ingedeeld in drie patrouilles van 3 en één patrouille van 2. Alleen de toestellen van de patrouillecommandanten hebben radio aan boord, zodat onderlinge communicatie niet mogelijk is.

Alle Fokker D.XXI's van de 1e JaVa krijgen om ca. 04.00 uur opdracht op te stijgen. Eén toestel achtervolgt een Heinkel, maar wordt bij Wassenaarse Slag neergeschoten. Een andere schiet bij Noordwijkerhout een Ju-88 neer. Tijdens de landing van drie D.XXI's vallen plotseling negen Messerschmitt Bf-109's aan. Een D.XXI wordt tijdens de landing in brand geschoten de andere twee maken een doorstart. Er ontstaat nu een fel gevecht tussen zeven Nederlandse en negen Duitse vliegtuigen. Een D.XXI schiet de motor van een Bf-109 stuk waardoor deze een noodlanding moet maken. Twee andere D.XXI's schieten beide een Bf-109 neer. Eén toestel weet een Messerschmitt zodanig te beschadigen dat die in het Wieringermeer stort. De resterende negen D.XXI's landen weer op De Kooy. Ze zijn alle beschadigd; vijf zelfs zwaar. Twee worden kort daarop bij een beschieting door Messerschmitt Bf -109's en Me-110's vernietigd. Nadat vier Fokker D.XXI's zijn gerepareerd, gooien Messerschmitt Me-110's brandbommen uit. Daarbij gaat er één verloren en worden zes andere zwaar beschadigd. Het restant van de 1e JaVa wordt met wat van de 2e JaVa (Schiphol) is overgebleven, samengevoegd op het hulpvliegveld Buiksloot bij Tuindorp-Oostzaan boven Amsterdam.


De 2e JaVa is gestationeerd op Schiphol en beschikt over negen gevechtsgerede Fokker D.XXI's. Ze starten tijdens het bombardement van 03.58 uur. Eén toestel moet direct noodlanden bij Zwaagdijk en kan niet meer worden ingezet. Er wordt een Ju-88 neergeschoten en andere Duitse toestellen aangevallen. Vijf D.XXI's landen op Ruigenhoek mabij Noordwijkerhout, waar men in eerste instantie nog niet op de hoogte was van de oorlogstoestand. De vijf worden op patrouille gestuurd en vallen een Ju-52 transportvliegtuig aan die moet noodlanden bij Stolwijk. Een D.XXI wordt bij Oudekerk aan den IJssel aangevallen en stort neer in de Hollandse IJssel. Twee toestellen landen weer op Schiphol, de anderen in Ruigenhoek. Vandaar uit starten ze voor een patrouillevlucht naar Katwijk, waar ze hun mitrailleurs leegschieten op Duitse vliegtuigen die op het strand zijn geland. Daarna keren ook zij terug op Schiphol. Aan het eind van de morgen zijn zes toestellen weer in orde. Er landt een Fokker D.XXI die is uitgeweken van Ypenburg. Zes D.XXI's escorteren drie Fokker T.V's naar Waalhaven. Daar worden ze opgevangen door negen Messerschmitt Bf-109's en er ontstaat een verward gevecht. Een D.XXI wordt neergeschoten, een andere schiet op een gelande Ju-52, raakt daarbij een Messerschmitt Bf-109, die neerstort bij Oud Beijerland. Deze landt daarna behouden op Schiphol, waar inmiddels een andere D.XXI onherstelbaar is beschadigd. De zes overgebleven D.XXI's zullen worden verenigd met die van de 1e JaVa op het hulpvliegveld Buiksloot. De 1e en de 2e JaVa opereren nu gezamenlijk en beschikken over acht Fokker D.XXI's.

Op het vliegpark Ypenburg bij Den Haag zijn negen Fokker D.XXI's van de 1e Afdeling van de Jachtgroep Veldleger gestationeerd. Als om ca. 04.00 uur Duitse toestellen naderen, stijgen acht gevechtsgerede Fokker D.XXI toestellen op. Ze vliegen in twee patrouilles van drie en één patrouille van twee. De formaties worden echter door de Duitsers uit elkaar gejaagd en dan gaat ieder voor zich tot de aanval over. Een D.XXI zet de aanval in, maar kampt met blokkerende boordwapens. Hij vliegt westwaarts, wordt zelf aangevallen en maakt een noodlanding bij Monster. Een Ju-52 wordt bij Den Haag neergeschoten. Dan raken brandstof en munitie op en de D.XXI landt op Ruigenhoek. Perslucht voor zijn boordwapens is er echter niet. Met onherstelbare mitrailleurs stijgt het toestel weer op, maar wordt bij Valkenburg aangevallen door vijf Messerschmitt Me-110's. Het toestel stort neer bij Den Deyl. Een andere D.XXI schiet een jager neer en landt voor brandstof en munitie op het ontredderde Ypenburg. Kort daarna wordt het toestel in brand geschoten. Ook valt op Ypenburg een achtergebleven onbewapende D.XXI ten prooi aan het Duitse mitrailleurvuur. Eén D.XXI heeft vier weigerende boordwapens. Het toestel landt en de vlieger stijgt op weer op met een ander toestel. Later zet hij het onbeschadigde toestel zonder brandstof en munitie neer op het Kijkduinse strand waar het door Duitse jagers wordt vernield. Eén toestel neemt deel aan de strijd tot zijn brandstof opraakt en zet dan koers naar Schiphol. Bij De Kaag schiet de D.XXI een Duitse Dornier Do-17 neer maar loopt daarbij motorstoring op. In glijvlucht landt de Fokker D.XXI op Schiphol waar het wordt ingedeeld bij de 2e JaVa. Een nog tijdens het bombardement gerepareerde D.XXI ontsnapt bij de start op enkele meters aan een inslaande bom. De vlieger raakt bij een luchtgevecht boven Delft gewond en moet het toestel verlaten. Het toestel stort neer bij Pijnacker. Nadat een D.XXI een Duitser heeft neergeschoten landt het toestel zonder brandstof en munitie op Ockenburg waar het bij een Duitse aanval wordt beschadigd. Een tweede D.XXI die deel nam aan de gevechten landt dan ook op Ockenburg. Deze kan er evenmin meer wegkomen. Voornamelijk als gevolg van brandstof- en munitiegebrek houdt de 1e Afdeling van de Jachtgroep Veldleger na anderhalf uur op te bestaan. 

Op 11 mei opereren de 1e en de 2e JaVa gezamenlijk en beschikken over acht Fokker D.XXI's. Op 11 mei zullen drie Fokker D.XXI's een tweetal Fokker C.V's escorteren naar Ede/Arnhem. Er ontstaat echter een misverstand en ze keren naar Buiksloot terug. Daar landen nog drie Fokker D.XXI's die op De Kooy zijn gerepareerd. Drie andere Fokker D.XXI's escorteren Fokker T.V's naar Rotterdam voor het bombarderen van de Maasbrug. De toestellen keren behouden terug. Opnieuw escorteren drie Fokker D.XXI's twee Fokker C.V's naar Ede/Arnhem en ook deze vliegtuigen keren behouden terug.

De eerste poging om de Maasbrug in Rotterdam te bombarderen is mislukt. Vandaar dat men een tweede poging onderneemt, waarbij de bommenwerpers door drie Fokker D.XXI's worden geëscorteerd. Ze ontmoeten twaalf Messerschmitt Me-110's. Een D.XXI ontsnapt en landt veilig op Buiksloot. Een vlieger van een D.XXI besluit te springen. Hij gooit alvast de cockpitkap af die terechtkomt in de schroef van de Messerschmitt Me-110. Hij vliegt door een wolk en treft met zijn mitrailleurs een tweede Me-110. Daarna wordt hijzelf neergeschoten. Het toestel komt in de omgeving van Leiden terecht. Een D.XXI lokt zes Messerschmitt Me-110's bij de Fokker T.V's weg. Boven Moerkapelle schiet hij één vijandelijk vliegtuig neer en waarschijnlijk zelfs nog een tweede. Maar de vlieger is intussen zwaar gewond en landt op de weg Den Haag-Utrecht bij Zevenhuizen. Er zijn nog negen Fokker D.XXI's over op Buiksloot. 's Middags gaan twee Fokker D.XXI's op verkenning boven Amsterdam-West waar parachutisten zouden zijn geland. Er is geen parachutist te zien.

Op 12 mei escorteren drie Fokker D.XXI's twee Fokker C.V's naar Arnhem. Onderweg worden ze beschoten door eigen troepen. Als de toestellen weer landen, slaat er één over de kop en is onherstelbaar beschadigd. Drie Fokker D.XXI's begeleiden vier C.V's naar Rotterdam en Delft waar Duitse troepen moeten worden aangevallen. De actie verloopt niet volgens plan maar ze keren behouden op Buiksloot terug. Daar zijn ook twee nog op De Kooy gerepareerde Fokker D.XXI's geland.

In de namiddag krijgen zes Fokker D.XXI's opdracht om C.X's te escorteren bij een bombardementsvlucht naar Waalhaven en Feijenoord. Ook moeten de D.XXI's vijandelijke vliegtuigen in brand schieten die op Waalhaven zijn geland. De operatie wordt een succes en alle toestellen keren veilig terug. Later die middag begeleidt een andere D.XXI een Fokker T.V van Schiphol naar de Wonsstelling. Bij Medemblik worden ze echter de pas afgesneden door vijf Duitse toestellen waarna de Nederlandse vliegtuigen terugkeren. Op 13 mei escorteren vijf Fokker D.XXI's een viertal C.X's voor een aanval in de omgeving van Wageningen. Daarbij openen eigen troepen herhaaldelijk het vuur op de toestellen. In de late ochtend wordt het bombardement bij de Grebbeberg herhaald door vier Fokker C.X's die worden begeleid door vijf D.XXI's.

In de nacht van 13 op 14 mei komt de opdracht het hulpvliegveld Buiksloot te vernielen en te verlaten; alles moet naar Schiphol. Maar eerst moeten vijf Fokker D.XXI's de terugtocht dekken van het Veldleger dat de Grebbelinie heeft ontruimd. Ze worden daarbij opnieuw lang beschoten door eigen troepen. Eén toestel wordt geraakt en maakt een noodlanding bij Vleuten. De overige landen volgens opdracht op Schiphol. Door de vele reparaties raakt het materieel snel versleten; de overmacht is te groot.

Er wordt een lijst samengesteld met namen van mogelijke 'Engelandvaarders'. Vijf Fokker D.XXI's maken toch nog een patrouillevlucht. Onderweg zien ze geen enkel vijandelijk vliegtuig en alle keren behouden terug. De toestellen worden gereed gemaakt voor een volgende trip. Maar er is vrijwel geen munitie meer. De overgebleven negen D.XXI's worden niet meer ingezet.  "

Na het Duitse terreur bombardement van Rotterdam capituleerde Nederland 14 mei 16.50 uur.  Om 19.00 uur wordt de overgave breder bekend. Oversteken van vliegers naar Engeland wordt strikt verboden. Het zou in strijd zijn met de capitulatievoorwaarden. Negen D.XXI toestellen op Schiphol worden vernietigd door eigen personeel. Zes kisten die veelal niet operationeel waren vielen toch nog in Duitse handen. (Een aantal werd zelfs ingezet bij testvluchten in Duitsland, o.a. op Rechlin en Jever).


 

fokker d21 lvk 1

Foto uit collectie Afd.LuchtvaartKennis (used with permission)

fokker-d21-mdv-archive    
Foto: Collectie  M.de Vreeze  (used with permission)

fokker-d21cockpit-mdv-archive                                                                       
Cockpit D.XXI . Foto: Collectie  M.de Vreeze  (used with permission)

fokker-d21-mdv-a2

LVA kisten met de roundels. Foto: Collectie  M.de Vreeze  (used with permission)

fokker-d21-mdv-fl1
Foto: Collectie  M.de Vreeze  (used with permission)

fokker-d21-mdv-ar2                                                                                         
LVA kisten met driehoeken en de "witte muizen" op de motorkap. Foto: Collectie  M.de Vreeze  (used with permission)

d21 flight 22091938

Artikel uit Flight sept 1938  [W7]  over een nieuwe hoogterecord. Collectie  M.de Vreeze  (used with permission)


Foto Selectie uit de Beeldbank NIMH die voor plastic modelbouwers handig kunnen zijn. (beschikbaar gesteld middels insluitlinkjes door het NIMH) :

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Aflevering van de laatste D.21 op Schiphol, reg. 247, sept. 1939. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission) 

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

 

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

 -----------------------

De foto's hierna met de driehoeken aangebracht na de zomer 1939. Het richtingsroer was oranje met een zwarte rand.

 

Rondvlucht voor tonen driehoeken, okt 1939? Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Fokker D.21 231 van de Vliegschool (Eindopleiding) op De Vlijt (Texel). Voorjaar 1940. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Op De Kooy. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Op de neus na een noodlanding te Sloterdijk op 22 nov. 1939. De driehoeken zijn goed te zien op de vleugel. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Op Soesterberg 1940. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission) 

Met afdekzeil en een experimentele staak. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

op Schiphol, zomer 1939. Achtergrond: de BomVA hangaars. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Formatie van een Fokker T.5 en twee Fokker D.21. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Fokker D.21 "230" op Schiphol na de capitulatie. Links de vleugeltip van 232. Foto uit: Beeldbank NIMH (linked with permission)

========================

Sleutelen maar! Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Fokker tekening. Beeldbank NIMH (linked with permission)

Buizenconstructie. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Productie. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

 

Registratiegegevens LvA Fokker D.XXI: 
Registratie
Constructie-nummer
Datum in dienst
Datum uit dienst
Opmerkingen
212
5485
22-07-1938
14-05-1940
Eerste vlucht op 26-05-1938, beproevingen. Eerste LVA productie kist met een Bristol Mercury VIII motor van 830 pk. Was in mei 1940 voorzien van radio en stond gestationeerd op Ypenburg. Maakte zes oorlogsvluchten en is bij de capitulatie op Schiphol verbrand.
213
5486
22-07-1938
11-05-1940
2 JaVa Schiphol; neergeschoten bij Waddinxveen door Bf110 en noodlanding Zevenhuizen
214
5487
12-08-1938
10-05-1940
1 Java De Kooy. Steeg op 10 mei op en vocht met aantal Me-109's. Kreeg stukgeschoten wiel. Er werd besloten om het te slopen om de overige D-XXI's in de lucht te houden. Werd in hangar 'Zuid' op De Kooy geplaatst. Bij bombardement in de middag van 10 mei 1940 vernield.
215
5488
26-08-1938
10-05-1940
JaVa Schiphol; noodlanding strand Kijkduin en in brand geschoten
216
5489
26-08-1938
10-05-1940
bij Den Deyl Wassenaar neergeschoten
217
5490
09-09-1938
 mei 1940
gestrand op Ockenburg en buitgemaakt; door Duitsers juni 1940 proefgevlogen en later getest op Rechlin (D)
218
5491
09-09-1938
12-05-1940
2 JaVa; 1 Java De Kooy; beschadigd landing op Buiksloot, vernield
219
5492
16-09-1938
14-05-1940
1 Java De Kooy; met opzet verbrand Schiphol
220
5493
28-09-1938
mei 1940
2 JaVa, Duitse oorlogsbuit en gesloopt voor onderdelen
221
5494
30-09-1938
14-05-1940
2 en 1 Java De Kooy; met opzet verbrand Schiphol; zie opmerking
222
5495
03-10-1938
10-05-1940
neergeschoten boven het Westland bij Monster; noodlanding en vernield
223
5496
okt 1938
10-05-1940
2 en 1 Java De Kooy; neergeschoten bij Wassenaarse Slag
224
5497
okt 1938
14-05-1940
2 JaVa Schiphol; met opzet verbrand Schiphol
225
5498
okt 1938
11-05-1940
2 JaVa Schiphol; bij Ouderkerk neergeschoten
226
5499
11-11-1938
14-05-1940
3 JaVa en vliegschool Texel; vernield bij luchtaanval Texel/ De Vlijt
227
5500
11-11-1938
14-05-1940
3 JaVa; buitgemaakt, later gezien in Wurtz (D) in nep Franse kentekens!
228
5501
11-11-1938
10-05-1940
1 JaVa; achtergelaten bij aanval Ockenburg , Duitse oorlogsbuit
229
5502
12-11-1938
11-05-1940
1 en 2 JaVa Schiphol; door luchtafweer geraakt bij Nieuwkoop; onderdelen zijn geborgen en liggen in het Crash museum Aalsmeerderbrug
230
5503
12-01-1939
mei 1940
3 en 1 JaVa; Duitse oorlogsbuit Schiphol
231
5504
17-01-1939
mei 1940
3 JaVa en vliegschool; Duitse oorlogsbuit Texel; naar Brandenburg-Biest flugschule (D)
232
5505
12-01-1939
mei 1940
1 en 2 JaVa; was niet operationeel; Duitse oorlogsbuit Schiphol
233
5506
12-01-1939
10-05-1940
1 Java De Kooy, vernield aanval De Kooy, wellicht oorlogsbuit
234
5507
17-01-1939
10-05-1940
1 Java De Kooy; in brand geschoten op De Kooy
235
5508
18-02-1939
14-05-1940
2 JaVa Schiphol; opzettelijk verbrand Schiphol
236
5509
18-02-1939
14-05-1940
3 en 1, en 2 JaVa Schiphol; noodlanding Vleuten i.v.m motorstoring; opzettelijk verbrand.
237
5510
18-02-1939
22-11-1939
1 JaVa; ongeluk en neergestort Hillergersberg
238
5511
18-02-1939
10-05-1940
1, 3, en 2 JaVa Schiphol ; neergeschoten luchtgevecht bij Rotterdam
239
5512
14-03-1939
10-05-1940
3 en2 JaVa Schiphol ; diverse gevechten; op Schiphol verbrand
240
5513
14-03-1939
14-05-1940
1 JaVa op De Kooy; opzettelijk verbrand Schiphol
241
5514
14-03-1939
10-05-1940
1 JaVa op De Kooy; in brand geschoten bij landingDe Kooy
242
5515
23-03-1939
14-05-1940
3 en 1 JaVa op De Kooy; opzettelijk verbrand Schiphol
243
5516
23-03-1939
14-05-1940
2 JaVa; opzettelijk verbrand Schiphol
244
5517
03-04-1939
14-05-1940
1 JaVa op De Kooy; opzettelijk verbrand Schiphol
245
5518
03-04-1939
mei 1940
2 JaVa Schiphol ; noodlanding bij Zwaagdijk, Duitse oorlogsbuit
246
5519
11-04-1939
10-05-1940
1 JaVa; neergestort Delfgauw
247
5520
08-03-1939
10-05-1940
op Ypenburg in brand geschoten
FD-322
5416
--
feb 1942
Toestel besteld door ML-KNIL en naar Indie om te testen; vernietigd februari 1942 bij Japanse aanval op vliegveld Kali Djati ?

  Bronnen o.a [B17] Vlucht.tijd , [B18] KLu.Vliegt., [B1] MIP 1987-2 1988-4 , [B35] Spinner 49 2013 , [B5] Luchtv.kennis 1989-5

Opmerking: in MLM stond sinds 1988 een replica in Lva kleuren als "221"; deze is van hout. Nu hangend aan het plafond in het nieuwe NMM in Soesterberg.

Verder is de "FD322" testgevlogen in jaren dertig in Indie bij de LA-KNIL.

 

Deze inhoud werd voor het eerst opgesteld door M. de Vreeze en H.G. Berfelo info zomer 2004 (op de oude IPMS website)


5. LA-KNIL Fokker D.21 (D.XXI)

Cat 5.  LA-KNIL   

De eerste kist, de FD-322, werd ook verscheept voor testen in Nederlands Indie waar het april 1937 testen ging doen op Andir op Java. Het had een Bristol Mercury VI motor van 600 pk.  

De bedoeling was dat de D.XXI de Curtiss P-6 Hawk ooit te gaan opvolgen. Eenmaal aangekomen in Indie werd met de D.21 wat gevlogen om de piloten in Indie ervaring te laten houden. Het toestel was geheel groen met een geoxideerd metalen cowling en het  kleurige rudder was overgeschilderd in groen en ook wel wit.

Maar de Fokker D.21 kwam niet in de gunst van de LA-KNIL, men besteedde het schaarse budget liever aan de aankoop van nieuwe bommenwerpers. Deze D.XXI kwam nooit meer terug naar Nederland en in februari 1942 ging het verloren bij een Japanse aanval op vliegveld Kali Djati.

(later zou blijken dat men met grote haast Curtiss H75 Interceptors moest aanschaffen...; voor de LVA in Nederland ging men wel tot aanschaf over.)

 

fokker-d21-tilburgse-190319

FD322 prototype, in een krantenartikel Tilburgsche Courant d.d 19-03-1936 / (Collectie M. de Vreeze).
Hier is het kleine richtingsroer te zien, de kap om het staartwiel en de tweebladige prop.

fokker d21 lvk 2

Waarschijnlijk lijkt het al te zijn voorzien van het grotere richtingsroer en is de stroomlijnkap om het staartwiel  al weggehaald. Foto uit collectie Afd.LuchtvaartKennis (used with permission)

fokker-d21-indisch-04081936                                                                                         
Met hier dezelfde foto in een krantenartikel Indische Courant d.d 04-08-1936. Hier was inderdaad nog sprake dat dit type voor Indie wellicht besteld zou worden...  Dit is inderdaad de FD322, het prototype. (Collectie M. de Vreeze).

De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2004 (op oude IPMS website)


Modelbouw Fokker D.21 (D.XXI)

 MODELBOUW  FOKKER D.XXI

Modellen (type)
? nooit gezien @ moeilijk te vinden
? never seen @ hard to find
1/72
1/48
1/32
MPM / Special Hobby; 
Kora (resin);
 SIGA / NOVO (REVIEW) / FROG / AirLines/ Donetsk/ Intech; 
Pioneer/PM; 
CMK /LF (resin proto); 
JLC (resin +Wasp motor);
Special Hobby (Mercury engine); 
Classic Airframes (multimedia kit);
Silver Wings (resin); 
ID model(vacu) @

 > beste aanbevolen model staat steeds eerst bovenaan; modellen achter elkaar genoemd zijn gebaseerd op dezelfde mal; (best kit listed first).

1/144:  Kami de Korokoro  (resin)

 BOXART

 

  • airlines-fokker-d21-72
  • donetks-fokker-d21-72
  • dutchdecal-48055-lva
  • fokker-d21-ID-models-32
  • fokker-d21-classic-48
  • fokker-d21-classic-airframes-48
  • fokker-d21-classic-box
  • fokker-d21-decals-flevo-32
  • fokker-d21-decals-techmod
  • fokker-d21-finland-sh-72
  • fokker-d21-mpm-72
  • frog-fokker-d21-72-2
  • frog-fokker-d21-72-3
  • frog-fokker-d21-72
  • intech-johan-fokker-d21-72
  • kami-de-korokoro-fokker-d21-144
  • kora-fokker-d21-72-2
  • kora-fokker-d21-72
  • novo-fokker-d21-72
  • pioneer-fokker-d21-72
  • siga-fokker-d21-72
  • silverwings-fokker-d21-32
  • specialhobby-fokker-d21-duo-48

Kleurenschema: (kijk in kleurentabel voor modelbouwkleuren)
 
Schema
Algemeen
Kleur boven- en zijkanten
Kleur onderzijde
Details
Opmerkingen
LvA
 
< K124> camouflagebruin
< K66> camouflagebeige
< K89> camouflagegroen
< K124> camouflagebruin
propellertips: rood-wit-blauw;eerst roundels, vanaf sept 1939 driehoeken;
patroon (1)
no 212 t/m 229

patroon (2)
no 230 t/m 247
ML-KNIL
 
<K120> Khaki
<K120> Khaki
hor.stabilo aluminium <K130>
Indie test toestel FD-322 (proto)

Opmerkingen: vanaf oktober 1939 werd richtingsroer met de rood-wit-blauwe vlag overgeschilderd in "oranje met zwarte rand" en de rozetten vervangen door de driehoeken. 

 

fokker-d21-drawing3

Detail tekening (collectie M. de Vreeze); bij de Finse kisten werden 2 typen motoren gebruikt.


Tekeningen van en beschikbaar gesteld door Wilko Jonker (used with permission):

Fokker DXXI 1A 
en meer...

  • Fokker_DXXI-1A
  • Fokker_DXXI-1B
  • Fokker_DXXI-2A
  • Fokker_DXXI-2B
  • Fokker_DXXI-3A
  • Fokker_DXXI_FD322

 

De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2004 (op oude IPMS website)


 

ipms logo groot

nedmil-ipms-logo

NEDERLANDSE MILITAIRE LUCHTVAART IN PLASTIC

Login

Registreren of Wachtwoord opvragen e.d. heeft geen zin! Leden: gebruik de algemene inlogcode. Lees "inloggen op de IPMS website"

google translate

mip-link

winkelkaart logo