Fabriek "de Havilland "
Vliegtuig  
Type-aanduiding DH.9
Cat 1 , 5 --  totaal 59 stuks
Airco, Aircraft Manufacturing Company en anderen   

 

dehavilland-dh9-profile

                                                                      DH.9 met PUMA motor

Informatie:

Britse verkenner/ dag bommenwerper ontworpen door De Havilland met een groter vliegbereik dan de DH.4. Het gebruikte vele componenten van de DH.4 maar de romp werd behoorlijk anders. De piloot zat meer naar achteren en het had meer stroomlijn voor de nieuwe motor. Het type kwam beschikbaar eind 1917 met eerst een BHP motor maar er waren enorme problemen met de motor. Vervolgens werd de Puma motor toegepast maar deze was zeer onbetrouwbaar en leverde niet het beloofde vermogen van 300 pk, maar eerder varierend van 230 - 290 pk. De toestellen met de Puma motor hadden veel te weinig vermogen voor hun taak en waren herkenbaar aan de "ronde voorkant" motorkap. Ook werden later toegepast andere motoren, o.a. Fiat A12 250 pk, Liberty 12A 400 pk en later de Napier Lion 430 pk. 

Al waren er tijdens de Eerste Wereldoorlog grote verliezen en voldeed het type niet, de productie ging door en het type werd gebouwd in diverse fabrieken zoals Aircraft Manufacturing Co. (AMC), Alliance Aeroplane Co., Berwick, Mann & Egerton, National Aircraft Factory, Shorts, Vulcan Motor & Engineering, Waring & Willow, Weir ltd., Wells, Westland, Whitehead aircraft works. Deze Engelse fabrieken bouwden er meer dan 2500 in de periode 1917 - 1918.

Na de eerste wereldoorlog met de wapenstilstand in 1918 werd het type nog steeds gebouwd maar met veel verbeteringen. De DH-9A had de 350hp Rolls Royce Eagle VIII motor met een "hoekige motorkap", sterkere constructie en een grotere spanwijdte. ( deze ook gebouwd door Westland). De DH-9C was een civiel transport versie met een overkapping daar waar de achterste schutter zat, DH-9J was een trainer en er was ook een ambulance versie. Ook in Nederlands Indie werd het type gebouwd in Andir bij Bandoeng (zie Cat 5.).

Enige gegevens:

Spanwijdte: 12,94 m
Lengte 9,37 m (versies Lion 9,39 m / Liberty 9,14 m)
Leeggewicht: 1012 kg
Max. gewicht: 1723 kg

LVA variant met Armstrong Siddeley Puma motor met 230 pk
Max snelheid: circa 175 km/u
2 bemanningsleden
Vliegduur: 5 uur
200 kg bommen
1 vaste Vickers 0.303 + soms 1 flexibele Lewis gun 0.303" op een "scarfring"

Literatuur:
Airco DH9 J.M. Bruce Windsock Datafile 72 1998
Argus Books Profile 3 Argus pag 15 1989
DH-9   Squadron signal In action no. 1164
 
KLu vliegtuigen Schoenmaker en Postma De Alk 1987
De Havilland DH-9 Cooksley Squadron signal publications no 164 1996

  

Websites:
http://wingnutwings.com/ww/product?productid=3105

  

FOTO GALERIJ:

  • dehav-dh9-mdv-aut5
  • dehav-dh9-mdv7
  • dehavilland-dh9-2-mindef-ar
  • dehavilland-dh9-lvk-1
  • dehavilland-dh9-lvk-2
  • dehavilland-dh9-mindef-author
  • dehavilland-dh9-profile
  • dehavilland-dh9draw


Deze inhoud op deze pagina werd voor het eerst opgesteld zomer 2004 door M.de Vreeze

Categorie 1.   LvA

10 stuks in gebruik bij LvA, periode 1918-1920;
kenmerken H-433, 434, 437, 438, 439, 441, 442, 443, 444, 446

De eerste van waarschijnlijk 11 toestellen kwamen in 1918 terecht in Nederland door diverse oorlogsomstandigheden. Er zijn er waarschijnlijk 3 ook ingezet in die begin tijd door de LvA terwijl er vijf stuks werden gereed gemaakt. Ze waren voorzien van een zwakke Puma 200 pk motor. (Vele De Havilland toestellen werden ook door de Engelse Airco / AMC fabriek gebouwd).

De eerste DH-9 van het RAF no.211 squadron landde 27 juni 1918 bij Breskens na te zijn geraakt door Duitse Flak. Geïnterneerd en kreeg LvA registratie H433.

Er volgden nog meer kisten die geïnterneerd werden (zie tabel). Er is weinig bekend of de LvA er echt mee vloog. Na de oorlog gingen de meeste kisten maart 1920 weer "retour" naar de RAF in Engeland.

De LvA bouwde ook zelf aan de hand van een DH-9 een variant, de "Vreeburg DH-9"; deze weken af aan details o.a ailerons en andere koelradiator. Ook in Nederlands Indië werden na de oorlog DH.9 kisten in eigen regie gebouwd (zie Cat.5)

dehavilland-dh9-2-mindef-ar

Geinterneerde RAF 211 squadron kist met no. B7620 gebouwd door Westland. Werd in LvA de "H-433" met waarschijnlijk ook een oranje richtingsroer en staartfin; onder de "433" een overgeschilderde A van RAF no.211 squadron. Op de rompneus zaten nog de Engelse "oog" markeringen en de A marking stond ook nog onderop de romp.
Foto: Archief Ministerie van Defensie via M.de Vreeze (used with permission)


Foto's van Beeldbank NIMH die voor plastic modelbouwers handig kunnen zijn. (beschikbaar gesteld middels insluitlinkjes door het NIMH) :

DH.9 D3271 van RAF No. 218 Sq. te Vlissingen, 26 sept. 1918.

DH.9 ,  D3271 van RAF No. 218 Sq. te Vlissingen, 26 sept. 1918. Geinterneerd, werd "deH-446", Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

DH.9 D3271 van RAF No. 218 Sq. te Vlissingen, 26 sept. 1918.

Nog een foto van de "D3271", Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

De Havilland DH.9 D1733 "G" van RAF No. 211 Sq. te Cadzand, 15 sept. 1918.

DH.9 , D1733 "G" van RAF No. 211 Sq. te Cadzand, 15 sept. 1918. Ziet er wel erg gekraakt uit. Was dit de latere "deH-443"?. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

De Havilland DH.9 B7620 "A" van RAF No. 211 Sq. te Breskens op 27 juni 1918.

DH.9 , B7620 "A" van RAF No. 211 Sq. te Breskens op 27 juni 1918. Werd "deH-433". Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

DH.9 B7620 "A" van RAF No. 211 Sq. te Breskens op 27 juni 1918.

Nog een foto van de B7620, grappig zijn de ogen naast de propeller. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

DH.9 D2781 "M" van RAF No. 211 Sq. te Groede op 25  juli 1918.

DH.9  , D2781 "M" van RAF No. 211 Sq. te Groede op 25 juli 1918. Waarschijnlijk nooit in dienst en dus ook geen LvA registratie. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Registratiegegevens LVA:
Registratie Constructienummer Datum landing Nederlands gebied
Datum uit dienst RAF-serial Opmerkingen
deH-433   27/06/1918 maart 1925 B7620 Gebouwd door Westland met Puma motor. Beschoten 27-6-1918 bij Brugge en vervolgens landing bij Breskens van RAF no.211 squadron kist met "A" code; aangekocht 1920 en ook voor opleiding KNIL vliegers op Soesterberg; later naar KLM.
deH-434 29/06/1918 1920 C1211 Weir gebouwde kist; landing bij Breskens; maart 1920 terug naar RAF
n.v.t   25/07/1918 - D2781 Shorts gebouwde kist; kist van RAF no.211 squadron letter code "M"; na geraakt te zijn boven Zeebrugge landing bij Groede; "M" code van RAF no.211 squadron; het werd vervoerd naar Soesterberg alsmede de motor; waarschijnlijk nooit officieel in LvA dienst
deH-437
31/07/1918 1920 D5717 Waring & Gillow gebouwde kist; landing bij Biggekerke na door Flak te zijn geraakt; LvA regi niet helemaal zeker; maart 1920 terug naar RAF
deH-438 16/08/1918 1920 B7623 Westland gebouwde kist; landing bij Koudekerke van RAF no.211 squadron met code "L"; LvA regi niet zeker; 1919 beschadigd bij landing bij Laren; maart 1920 terug naar RAF
deH-439 25/08/1918 1920 D7204 Westland gebouwde kist; vloog bij RAF no.211 squadron met letter "J"; landing bij Zuidzande in Zeeuws Vlaanderen; zwaar beschadigd; maart 1920 terug naar RAF
deH-441 05/09/1918 1920 C1294 Weir gebouwd; van RAF no.218 squadron; landing bij Vrouwenpolder na te zijn aangeschoten; zwaar beschadigd; maart 1920 terug naar RAF
deH-442 15/09/1918 1920 D7336 Berwick gebouwde kist; landing bij Kerkwerve/ Zierikzee; vloog bij RAF no.108 squadron; waarschijnlijk maart 1920 terug naar RAF
deH-443 15/09/1918 1920 D1733 Mann Egerton gebouwde kist; vloog bij RAF no.108 squadron; zwaar beschadigd bij landing bij Cadzand; maart 1920 terug naar RAF
deH-444 24/09/1918 1920 D3251 AMC gebouwde kist; landing zonder schade bij Breskens; vloog bij RAF no.211 squadron met letter code "E"; waarschijnlijk maart 1920 terug naar RAF
deH-446   26/09/1918 1920 D3271

AMC gebouwde kist; vloog bij RAF no.218 squadron; landing bij Vlissingen op strand na geraakt te zijn door Duitse Flak; maart 1920 terug naar RAF maar motor bleef bij de LvA.

 Bronnen o.a [B17] Vlucht.tijd , [B33] Intern.WO1

Een aantal niet vermeldde DH-9 kisten landden of crashten tijdens de Eerste Wereldoorlog ook op Nederlandse bodem maar waren te zwaar beschadigd of werden na landing door de bemanning in brand gestoken om ooit in LvA dienst gesteld te worden. Na de Wapenstilstand van 11-11-1918 om 11.00 uur landde nog wel eens een toestel op Nederlands gebied. Zoals op 4-1-1919 een DH-9 "C6153" bij Sommelsdijk op Goeree-Overflakkee. Op 2-3-1919 nog een kist met nr "E9001" van RAF. no 206 squadron bij Oss.

Zie voor de "Vreeburg DH-9" de Categorie 5....

 

De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2004 (op oude IPMS website)


Cat 5.  LA-KNIL

Ook voor Nederlands Indië werden aan het eind van de Eerste Wereldoorlog in mei 1919 diverse vliegtuigen aangekocht voor de militaire luchtvaart sectie van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (zgn. ML-KNIL). Er werden 24 toestellen gekocht. De Havilland DH-9 toestellen werden verscheept (met een partij andere kisten) naar Indie, waar ze augustus 1919 arriveerden. In 1921 werd het 1e escadrille opgericht in Indië.

Er waren behoorlijk wat problemen en de "surplus" toestellen waren vaak op en niet geschikt voor de tropen. Sommigen werden omgebouwd als ambulance toestel met aanduiding "A" die o.a. vanaf Kalidjati vlogen vanwege de vliegschool. De Militaire Luchtvaart had later in Indie op een gegeven moment maar liefst 26 DH-9's , (nummers H101-126). Uiteindelijk voldeden deze kisten wel en ze werden voor allerhande taken ingezet.

Verder werden 12 toestellen van dit type door eigenbouw gefabriceerd in Indië (op basis van de in Nederland gemaakte "Vreeburg"), eerst op Andir bij Bandoeng, later op Soekamiskin. Er werd van alles aan versleuteld en verbouwd. Ze werden wel de "HL" genoemd en hadden een triplex romp bekleding. Deze kisten kregen de registratie HL-137 t/m 148 en de eerste eigenbouw DH.9 vloog oktober 1925.

Enige toestellen werden verbouwd en kregen vanaf 1931 een Wasp jr motor (of Whirlwind ? ) motor en werden "HW" genoemd. Verder werden 2 verbouwde kisten voor ambulance taken ingezet. De jaren dertig werd er flink bezuinigd en de toestellen die dat nog konden vlogen tot maar liefst 1938 in Indië.

dehavilland-dh9-mindef-author

DH-9, let op de modificatie met naar beneden geknikte uitlaat. Foto: Defensie voorlichtings-Centrum / Ministerie van Defensie (used with permission)

dehav-dh9-mdv-aut5

Foto: Collectie M. de Vreeze (used with permission)

dehav-dh9-mdv7

Kisten onderweg naar een vliegshow op Java. Op de achtergrond vliegt de Vickers Viking amfibie. Foto: Collectie M. de Vreeze (used with permission)

dehavilland dh9 lvk 1

Op Andir tijdens oppikken bericht. Foto uit en met dank aan de collectie Afd.LuchtvaartKennis voor leden (used with permission)

dehavilland dh9 lvk 2

Foto uit collectie Afd.LuchtvaartKennis (used with permission)


Foto's van Beeldbank NIMH (linked with permission), die voor plastic modelbouwers handig kunnen zijn:

De Havilland DH-9, registratie nummer H-107

Ml-KNIL kist, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Eerste vlucht van de De Havilland DH 9 Airco, registratie nummer H-102 op vliegveld Kalidjati, West-Java, begin 1920

Kist H-102 op Kalidjati, 1920, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Eerste Airco DH 9 voor de LA/KNIL wordt op vliegveld Kalidjati proefgevlogen, begin 1920

Wederom op Kalidjati 1920, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig De Havilland DH.9 , 2-persoons van de LA/KNIL, deze toestellen werden in 1919 aangeschaft en bleven tot 1934 uitgerust met Siddeley Puma motor van 230 pk. Nadien hebben ze nog enige jaren gevlogen met een 325 pk Pratt en Withney Wasp motor,  Kalidjati, (1919-....)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig De Havilland DH.9 H104 en H106 2-persoons van de LA/KNIL, deze toestellen werden in 1919 aangeschaft en bleven tot 1934 uitgerust met Siddeley Puma motor van 230 pk. Nadien hebben ze nog enige jaren gevlogen met een 325 pk Pratt en Withney Wasp motor,  Kalidjati, (1919-....)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig De Havilland DH.9 , H101 2-persoons van de LA/KNIL, deze toestellen werden in 1919 aangeschaft en bleven tot 1934 uitgerust met Siddeley Puma motor van 230 pk. Nadien hebben ze nog enige jaren gevlogen met een 325 pk Pratt en Withney Wasp motor,  Kalidjati, (1919-....) 1920

In Indie, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Registratiegegevens ML-KNIL:
Registratie Constructienr. Datum in dienst Datum uit dienst Opmerkingen
HL-137
  oktober 1925   Eigenbouw met Puma
HL-140       Eigenbouw met Puma
HL-141       Eigenbouw met Puma
HL-142       Eigenbouw met Puma
HL-143       Eigenbouw met Puma
HL-144       Eigenbouw met Puma
HL-145       Eigenbouw met Puma
HL-146       Eigenbouw met Puma
HL-147       Eigenbouw met Puma
HL-148       Eigenbouw met Puma
HL-149  ??       Eigenbouw met Puma
H-101   1919 ?   ter plaatse geassembleerd na aankomst
H-102       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-103       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-104       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-105       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-106       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-107       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-108       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-109       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-110       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-111       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-112       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-113       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-114       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-115       ter plaatse geassembleerd na aankomst; in 1925 verbouwd tot H-115A  Ambulance kist
H-116       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-117       ter plaatse geassembleerd na aankomst; in 1925 verbouwd tot H-117A Ambulance kist
H-118       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-119       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-120       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-121       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-122       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-123       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-124       ter plaatse geassembleerd na aankomst; ook verbouwd als foto vliegtuig met registratie H-124F
H-125       ter plaatse geassembleerd na aankomst 
H-126       ter plaatse geassembleerd na aankomst 

 Bronnen o.a. [B15] Luchtv.Indie ,  [B5] Luchtv.kennis 2009-4 over ambulance kisten, 

 Wie heeft meer detail info? Uw bijdrage is welkom, gebruik dan het NedMil contactformulier

 

De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2004 (op oude IPMS website)


 MODELBOUW  DH-9

Modellen (type)
? nooit gezien
@ moeilijk te vinden
? never seen
@ hard to find
1/72
1/48
1/32
AZ Model/ KP (aangekondigd...)
Ardpol (resin)
Classic Plane (resin)
CMR Czech (resin)
Maquette
MBC/Classic Plane (resin)
BlueRider + Airfix DH-4
Merlin
Classic Plane (vacu)**
Roden
Wingnut Wings (AMC DH-9 kit 32035 met daarin Puma)

> beste aanbevolen model staat steeds eerst bovenaan; modellen achter elkaar genoemd zijn gebaseerd op dezelfde mal; (best kit listed first).

BOXART

  • ardpol-dh9-72
  • classic-plane-dh9-72
  • classic-plane-dh9-ambu-72
  • classic-plane-dh9-vacu-72
  • cmr-dh9-72
  • maquette-dh9a-72
  • merlin-dh9-72
  • roden-dh9-48
  • wingnut-wings-dh9-32

.

Kleurenschema: (kijk in kleurentabel voor modelbouwkleuren)  
Schema Algemeen Kleur boven- en zijkanten Kleur onderzijde Details Opmerkingen
(..)   < K150 ? > linnen vleugels
< > groene romp
< > linnen vleugels 6 bollen vleugels
2 bollen romp zijkant
waarschijnlijk ook een oranje richtingsroer

  ** Opmerking: er is ook een Classic Plane-Ludemann DH-9 in de ambulance versie op 1/72 van de ML-KNIL

 

De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2004 (op oude IPMS website)