Fabriek Lockheed Martin
Vliegtuig JSF (joint strike fighter) 
Type-aanduiding F-35A
Cat 3 --  totaal 37 + 9 stuks
" Lightning II "


f-35a-profile 

(Amerikaans F-35A schema)

Informatie:

De Lockheed Martin F-35 werd ontwikkeld als een multi-role vliegtuig als opvolger van diverse types zoals de F-16. Het begon als het Joint Strike Fighter (JSF) programma en een aantal prototypes. Het is een familie van toestellen met steeds slechts 1 piloot en 1 Pratt and Whitney F135 motor: de conventionele start en landing F-35A (CTOL), de korte start en verticale landing F-35B (STOVL) met een ingewikkelde motor met een soort Rolls Royce liftfan voorin, en de marineversie F-35C (CATOBAR) voor gebruik vanaf vliegdekschepen.

Het F-35 programma heeft enorm veel vertragingen ondervonden. Er waren technische problemen bij de ontwikkeling en vele discussies over de kosten. De F-35 is uniek omdat het een verregaande "steath" eigenschappen heeft welke het toestel moeilijker detecteerbaar maakt voor vijandelijke radar. Daardoor heeft een toestel een wat vreemde kleur door de geheime stealth verflagen. Cockpit en het toestel zitten vol met sensoren zoals een AN/AAS-37 waarschuwingssysteem en andere electronica alsook een AN/APG-81 AESA radar. De piloot zit op de Martin Baker US16E schietstoel en kijkt naar schermen met een touchscreen. Intern heeft iedere F-35 versie 1 intern GAU-22A 25 mm kanon en een wapenruim om de stealth eigenschappen te behouden.

Het Amerikaanse plan is om meer dan 2500 F-35's te kopen voor hun strijdkrachten. Diverse NATO landen volgden maar ook andere luchtmachten. Nederland was een van de eerste partners. Landen die het toestel al (deels) vliegen in de opstart/testfase zijn Nederland, Noorwegen, Verenigd Koninkrijk, Australïe, Israël en Italïe. Bestellingen zijn ook gedaan door Belgïe, Denemarken en Japan. F-35 productie wordt gedaan in een aantal landen en ook Nederlandse bedrijven leveren onderdelen en electronica.

De F-35 vloog voor het eerst op 15 december 2006 en de Amerikaanse Marines Corps nam de eerste F-35B toestellen in dienst juli 2015. De eerste USAF F-35A kwam pas in augustus 2016 in dienst. In 2018 maakte de F-35 zijn gevechtsdebuut met de Israëlische luchtmacht.

Er zijn wat kleine verschillen tussen de versies van de landen; zo krijgen Noorse en Nederlandse F-35A toestellen een remparachute wat betekent dat er een verhoogd paneeltje achterop de rug zit. De Israëlische F-35I versie heeft wat Israëlische systemen voor wat betreft sensoren en bewapening.

Technische gegevens F-35A:
lengte: 15,67 m
spanwijdte: 10,67 m
vleugeloppervlak:  42,7 m2
1 Pratt en Whitney F135 motor van 120 KN tot 190 KN met naverbrander
maximum snelheid circa 1930 km/u
leeggewicht circa 13200 kg
maximum startgewicht circa 30900 kg
gevechtsbereik circa 1200 km
vliegbereik meer dan 2200 km
 
Bewapening: (maximaal 8100 kg)
1 intern 25 mm GAU-22 kanon
intern wapenruim in 2 secties (voor behoud stealth)
mogelijkheid voor 6 externe pylons (zonder stealth)
mogelijk zijn diverse AIM raketten en smart bommen
 
 

 

Literatuur:
J-35A KLu, eerste vlieger opgeleid Flight International March 11-17, 2014 (Flight no.5430)
JSF F-35
Air International diverse nummers, o.a. Vol.52, pag 78 / Vol.63, pag 28 / Vol.78, 01.32 / Vol.79, 04.50 / Vol.80,05.80  
Van JSF naar F-35 Lightning II Violero Pieto van Buysen 2014

Websites:
IPMS NL Lockheed Martin  F-35 walkaround
F35 info op F16.net
http://www.lockheedmartin.com/us/who-we-are/global/netherlands.html
Mooie video op YouTube:  https://www.youtube.com/watch?time_continue=4&v=d9HqVXGRJL0

 

FOTO GALERIJ:

  • F-35-klu-008-mdv-auth
  • F-35-klu-17-mdv-aut
  • F35-mindef-leeuw2
  • f-35-klu-3-mdv-aut
  • f-35a-profile
  • f35-engine-klu-lockheed
  • f35-f009-31102019-mdv-col
  • f35-f009-31102019a-mdv-col
  • f35-f009-31102019b-mdv-col
  • f35-klu-mindef-2016
  • f35-klu-mindef-leeuw
  • f35-lockheed-06082012
  • f35-mindef-low
  • f35-mindef5
  • f35a-f001-mdv-arc15
  • f35a-f001-mdv-arc16
  • f35a-f001-mdv-arc17
  • f35a-f001-mdv-arc4
  • f35a-f001-mdv-arc5
  • f35a-f001-mdv-arc6
  • f35a-f001-mdv-arc7
  • f35a-f001-mdv-arc8
  • f35a-f002-mdv-arc2
  • f35a-f002-mdv-arc21
  • f35a-f002-mdv-arc22
  • f35a-f002-mdv-arc23
  • f35a-klu-abbink-author-1
  • f35a-klu-abbink-author-2
  • f35a-mdv-arc35
  • lockheed-f35-arch
  • lockheed-jsf-1

Deze inhoud op deze pagina werd voor het eerst opgesteld zomer 2008 door M.de Vreeze


Cat 3. KLu

Nederland heeft lang de tijd genomen voor een beslissing of het de F-35A ging aanschaffen. Oorspronkelijk zouden zo'n 84 kisten besteld moeten worden als opvolger van de F-16.

Er werd alvast een test kist besteld, de F-35A AN-1, welke 1 april 2012 in Forth Worth (Texas) werd uitgerold bij Lockheed Martin. Het vloog daar op 6 augustus 2012 maar ging echter voorlopig in opslag omdat de diverse testen werden vertraagd. Een tweede test kist werd juni 2013 afgeleverd en vloog 27 juni 2013 maar beide F-35A's gingen in de USA in opslag tot een beslissing omtrent de opvolging van de F-16. Welnu, in september 2013 heeft het Nederlandse kabinet besloten tot aanschaf 37 stuks F-35 JSF voor 4,5 miljard Euro (medio 2013 kosten niveau en inclusief 270 miljoen voor onderhoud). De Nederlandse industrie doet ook mee: zo maakt Fokker delen van het onderstel, de bommenruimdeuren en diverse systemen en bekabeling. Thales werkt mee aan de radar.

De eerste twee afgeleverde toestellen waren voor deelname aan de operationele testfase van het F-35 programma (IOT&E) waarvoor Nederland in mei 2008 een Memorandum of Understanding tekende. De eerste 2 toestellen werden geleverd in 2013 van de zgn. lot 3 en 4*. Het Nederlandse detachement voor de F-35 "Operationele Test & Evaluatie (OT&E)" eenheid vloog in 2013 op Eglin AFB, Florida USA. Januari 2015 zijn ze naar Edwards AFB Californië gegaan bij de 323 "Test, Evaluation and Standardisation" squadron.

Prinsjesdag 2015 waren er berichten dat de aanschaf wellicht 1 miljard duurder zou kunnen worden, dus 5,5 miljard tengevolge van de dollar-euro koers.

Mei 2016 kwamen de eerste twee KLu F-35A testkisten (de F-001 en F-002) naar Leeuwarden voor "belevingsvluchten" naar de KLu open dagen op Leeuwarden (voor 2 a 3 weken en nu worden ze voor lange tijd gebruikt de USA tijdens de operationele testfase OT&E). Het schijnt dat de F-35 veel meer lawaai maakt dan de F-16.

De F-35 aanschaf verliep als volgt: in 2015 8 toestellen besteld van lot 11 welke 1 jaar later dan gepland niet in 2018 maar in 2019 worden geleverd, in 2017 werden besteld 24 stuks voor levering van 2020-2022 (lot 12 - 14) en 3 toestellen besteld oktober 2018 welke vanuit lot 15 worden afgeleverd in 2023.

De laatste F-16 (nog zo'n 24 resterende kisten) zullen dan 2024 uit dienst worden gesteld.

De 2 testkisten en de volgende 6 F-35A werden in Forth Worth (in de fabriek bekend als "plant LMTAS") gebouwd. Zo'n 29 F-35A's zullen in de productiefaciliteit in Cameri in Noord Italïe worden gebouwd.

Voor de KLu zouden verder de volgende 8 toestellen wellicht 1 jaar later verwacht worden afgeleverd oktober 2019 (voor 322 squadron) en vijf kisten in 2021 en 2022. Daarna zou de rest moeten volgen.

Op 30 januari 2019 werd de derde F-35A, de "F-003", op Forth Worth, Texas overgedragen de KLu. Het is de eerste echt operationele kist die voorlopig voor training op Luke AFB gebruikt zal worden. De eerste 2 kisten zijn nog op Edwards AFB voor tests. Op Leeuwarden wordt oktober 2019 de eerste F-35A verwacht die daar gestationeerd zal worden. De stuksprijs voor een F-35A was rond de 90 miljoen Euro (begin 2019). Op deze later geproduceerde kist zijn een aantal "zig-zag" stroken minder goed te zien.

Nederlandse F-35A toestellen krijgen ook een remparachute wat betekent dat er een verhoogd paneeltje/ deurtje achterop de rug zit. (Dit zit nog niet in de eerste afgeleverde KLu kisten maar wel al vanaf de "Italiaanse geproduceerde" F-009 welke gereed kwam in september 2019).

Juli 2019 werd de intentie uitgesproken 8 tot 9 extra toestellen aan te schaffen voor zo'n 700 miljoen Euro. Oktober 2019 stuurde de minister een brief naar de Tweede Kamer voor de aankoop van 9 extra toestellen. Het totaal komt dan op 37 + 9 = 46 stuks voor de KLu. De kosten voor het hele programma zijn zo'n 4,5 miljard Euro (tegen de recente valuta koers).

De eerste F-35 die operationeel wordt op Leeuwarden arriveerde 31 oktober 2019. Deze kist "F-009" is geproduceerd in Italië.

 

lockheed-jsf-1 

Eerste test kist die Nederland had gekocht, F-35A AN-1 "F-001" welke in de USA gereed kwam en welke vloog augustus 2012. (ging een tijd eerst in opslag voor definitieve besluitvorming aanschaf van de overige toestellen). Foto: Lockheed Martin (courtesy Lockheed Martin company)

lockheed-f35-arch

Impressie van de "F-001" Klu kist , de F-35A die als test kist al was aangeschaft. Foto: Lockheed Martin (courtesy Lockheed Martin company)

f35-lockheed-06082012

Eerste test kist Nederland, F-35A AN-01, welke vloog augustus 2012. Foto: Lockheed Martin (courtesy Lockheed Martin company)

f35-mindef5

Eerste Nederlandse F-35A JSF (augustus 2012) boven Amerikaanse grond. Foto: Ministerie van defensie (used with permission)


f35a klu abbink author 1 

Een van de eerste 2 testkisten , de "F-002", gezien op de Open dag op Leeuwarden 2016 (Foto: Richard Abbink, using with permission).

f35a klu abbink author 2

Testkist "F-002" gezien op de Open dag op Leeuwarden 2016 (Foto: Richard Abbink, using with permission).

f35a f002 mdv arc2

De eerste 2 testkisten ("F-001 en F-002") komende vanaf Edwards AFB via Patuxent River USA onderweg naar Leeuwarden op 23-05-2016. Ze werden bijgetankt door twee KLu KDC-10 tankers. Op Leeuwarden geplaatst voor 2 a 3 weken voor  "belevingsvluchten" met o.a geluidsmetingen. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

  f35a f001 mdv arc8

De eerste 2 testkisten begeleid vanaf Schotland door F-16's, Gulfstream en ook de 2 KDC-10 tankers van de KLu onderweg naar Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f001 mdv arc7

Neus detail van de  "F-001" onderweg naar Leeuwarden op 23-05-2016.  Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f001 mdv arc5

F-35A van de KLu "F-001" onderweg naar Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via archief M. de Vreeze

f35a f001 mdv arc15

De eerste testkist "F-001" in de landing bij aankomst op Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f001 mdv arc16

De "F-001" uitrollend na de landing bij aankomst op Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f001 mdv arc17

De eerste testkist "F-001" stilstaand op Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f002 mdv arc22

De tweede testkist "F-002" bij aankomst op Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a mdv arc35

Op Leeuwarden de eerste twee F-35A kisten bij elkaar op 23-05-2016. Er volgde snel een welkomst ceremonie. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35 mindef low

Onderaanzicht van de twee F-35A kisten van de KLu met leuke details voor de modelbouwer. Foto: Koninklijke Luchtmacht  via website. (used with permission)

F35 mindef leeuw2

Tijdens bezoek Leeuwarden in 2016. Foto: Ministerie van Defensie via website (used with permission)

f35 klu mindef leeuw

Tijdens bezoek Leeuwarden in 2016. Foto: Ministerie van Defensie via website (used with permission)

f35 klu mindef 2016

Wegklimmen maar! De onderkant is redelijk te zien. Foto: Ministerie van Defensie via website (used with permission) 

F 35 klu 17 mdv aut

Voor de luchtmachtdagen op Volkel 2019 waren de F-001 en F-008 van de KLu overgevlogen vanuit de Verenigde Staten. De "F-001" had een aparte staartbeschildering vanwege 70 jaar no.323 squadron. Foto: M. de Vreeze (used with permission)

F 35 klu 008 mdv auth

Op de luchtmachtdagen op Volkel 2019 liet de "F-008" zien dat het aantal goed zichtbare "zig-zag" d.w.z. de lichtere grijze paneel- en deurranden minder zijn op de latere productie toestellen. Foto: M. de Vreeze (used with permission)

f35 f009 31102019 mdv col

De eerste operationele F-35 "F-009" bij aankomst op Leeuwarden op 31-10-2019. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35 f009 31102019b mdv col

F-35 "F-009" bij aankomst op Leeuwarden op 31-10-2019. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).


 

Registraties F-35A Constructie-nummer  ref nummers Datum in dienst Datum uit dienst Opmerkingen
F-001  AN-01  09-5008  01-04-2012 geproduceerd plant LMTAS Forth Worth; eerste test kist met eerste vlucht 01-04-2012 te Forth Worth, Texas, USA; in opslag USA; Evaluatie vanaf december 2013 op Eglin AFB; Jan 2015 naar Edwards AFB voor testen bij 323 TES; ook gezien Volkel Luchtmachtdagen 2019;
F-002 AN-02  10-5019  juni 2013   plant LMTAS Forth Worth; tweede testkist, eerste vlucht 27-06-2013, evaluatie eind 2013 Eglin AFB; Jan 2015 naar Edwards AFB voor testen bij 323 TES;
F-003
AN-03  17-0000  30-01-2019   plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 15-12-2018 ; afgeleverd KLu 30-01-2019 op Forth Worth, naar Luke AFB voor training;
F-004 AN-04  17-000..  feb 2019   plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 08-01-2019  
F-005 AN-05    maart 2019   plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 23-01-2019  
F-006 AN-06    feb 2019   plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 28-01-2019
F-007 AN-07    feb 2019  

plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 20-02-2019

F-008 AN-08    juni 2019   plant LMTAS Forth Wortheerste vlucht Forth Worth 15-04-2019; ook gezien Volkel Luchtmachtdagen 2019;
F-009 AN-09    okt 2019   productie Cameri, Italïe; voorzien van rem-parachute-systeem; eerste operationele kist op Leeuwarden, aankomst 31-10-2019
F-010 AN-10       productie Cameri, Italïe; voorzien van rem-parachute-systeem
F-011 AN-11       productie Cameri, Italïe; voorzien van rem-parachute-systeem
F-012 AN-12       productie Cameri, Italïe; voorzien van rem-parachute-systeem
F-013          
F-014          
F-015          
F-016          
F-017          
F-018          
F-019          
F-020          
F-021          
F-022          
F-023          
F-024          
F-025          
F-026          
F-027          
F-028          
F-029          
F-030          
F-031          
F-032          
F-033          
F-034          
F-035          
F-036          
F-037          
F-038          beoogde vervolgbestelling 2019
F-039          
F-040          
F-041          
F-042          
F-043          
F-044          
F-045          
F-046          

  Bronnen o.a.  [W1] scramble web , [O1] MinDef.web ,  [W16] F-16.net , bijdragen Arie

 

De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2008


 

nog geen NIMH foto linkjes  (maart 2018)

Modelbouw JSF F-35A

Modellen (type F-35A)
 ?  nooit gezien
@ moeilijk te vinden
 ?  never seen
@ hard to find
1/72
1/48
1/32
Hasegawa ;
Academy [extern bouwverslag] ;
Italeri/ Tamiya
 
Meng (#LS-011 met KLu decals);
Kitty Hawk;
 
 Italeri (#2506) [extern bouwverslag]
 
 

> beste aanbevolen model staat steeds eerst bovenaan; modellen achter elkaar genoemd zijn gebaseerd op dezelfde mal;

1/144:  Pit-Road

BOXART

  • DN-models-masks
  • academy-f35a-72
  • hasegawa-f35a-72-2
  • hasegawa-f35a-72
  • italeri-f35a-32
  • italeri-f35a-72
  • kittyhawk-f35a-48
  • meng-48-f35a
  • meng-F35A-48-KLU
  • pit-road-f35a-144
  • revell-f35-48
  • tamiya-italeri-f35a-72

.

Kleurenschema: (kijk in kleurentabel voor modelbouwkleuren)
 Schema  Algemeen Kleur boven- en zijkanten  Kleur onderzijde  Details Opmerkingen 
(a)  < K6A > FS36170** K6A  > FS36170** details in < K23 > FS36275****  low vis roundels in grijstinten met metalige tint

 

** het lijkt dat de donkergrijze verf FS36170 "camouflage grey" is. Dit staat ook in het officiele USAF verfvoorschrift. Het is niet duidelijk of daar nog een soort radarabsorptie materiaal in vermengd zit wat het een beetje metalige tint geeft.

**** de kleur van de lichtere "zig-zag" panelen en randen is erg afhankelijk van de lichtinval, bij veel licht FS36375 is hiervoor een indicatie maar bij minder licht lijkt ook RAL7001 erop. Bij de latere productiekisten zo vanaf mid 2018 afgeleverde F-35's (zoals de Australische en de latere Nederlandse KLu kisten) zijn er minder zig-zag stroken duidelijk zichtbaar.

 

EXTRA MODELBOUW INFORMATIE:

Suggesties bij 1/72 kits: de lichtere grijze zig-zag panelen op de F-35 zijn bij het Italeri model nogal dik opliggend. Bij de Academy kit al beter maar zeer veel werk om die te schilderen. Bij de Hasegawa zijn het decals wat makkelijker is. De Hasegawa heeft echter geen interne bewapenings bays.

Caracal heeft sinds september 2015 een decal setje CD72029 op schaal 1/72 waar ook de KLu F-001 en F-002 op staan.

Dutch Decal heeft F-35 KLu decalsets zoals op 1/72 DD72083 en op 1/48 DD48067.

De ITALERI F-35A kit op schaal 1/32 is goed en heeft decals voor de eerste KLu kist F-001 (nog gestationeerd in de USA). Van ons IPMS lid Meindert de Vreeze komt/staat een bouwverslag in MIP 2018-1. Meindert's Engelstalige F-35A bouwverslag staat op zijn site [externe link]

De ietwat opliggende zig-zag panelen / stroken zijn veel werk om af te plakken. Op schaal 1/48 is er een masking setje bekend van DN Models (48/827-035). Ook op 1/32 is er van DN Models een masking set (32/827-012).

Op schaal 1/48 heeft MENG diverse aparte wapensets zoals set SPS-043 voor moderne raketten en SPS-045 voor geleidde bommen. De 1/48 MENG F-35A kit #LS-011 heeft ook decals voor de KLu.

De latere productieversie van de KLu F-35A wordt voorzien van een remparachute-systeem (vanaf de "F-009" ? welke de eerste KLu kist geproduceerd in Italië). Extern is dit bijna niet te zien maar achterop de romprug zit een verhoogd ruitvormig luikje waarachter het systeem zit. (De Noorse F-35A krijgt ook dit systeem). Op geen enkel model zit dit trouwens.

 

F 35 Mil std

  USAF verfvoorschrift F-35. Collectie M. de Vreeze (used with permission)

 

 

De inhoud op deze pagina werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2008 (op oude IPMS website)