Fabriek Lockheed Martin
Vliegtuig JSF (joint strike fighter) 
Type-aanduiding F-35A
Cat 3 --  totaal 37 + 8 of 9 stuks
" Lightning II "


f-35a-profile 

(Amerikaans F-35A schema)

Informatie:

De Lockheed Martin F-35 werd ontwikkeld als een multi-role vliegtuig als opvolger van diverse types zoals de F-16.  Er worden diverse varianten ontwikkeld, met veel gezamenlijke systemen en airframe. De F-35A variant is bedoeld voor gebruik vanaf land met een normale startbaan.
Helaas heeft het JSF programma al vijf jaar vertraging en zijn de kosten van een toestel al bijna "verdrievoudigd" (anno 2012) tot ver boven de 100 miljoen dollar per kist. Er is dan ook hevige kritiek bij de diverse JSF partners op Lockheed-Martin. Het Amerikaanse congres heeft al diverse hoorzittingen over de JSF achter de rug.

Literatuur:
J-35A KLu, eerste vlieger opgeleid Flight International March 11-17, 2014 (Flight no.5430)
JSF F-35
Air International diverse nummers, o.a. Vol.52, pag 78 / Vol.63, pag 28 / Vol.78, 01.32 / Vol.79, 04.50 / Vol.80,05.80  
Van JSF naar F-35 Lightning II Violero Pieto van Buysen 2014

Websites:
IPMS NL Lockheed Martin  F-35 walkaround
http://www.lockheedmartin.com/us/who-we-are/global/netherlands.html

 

FOTO GALERIJ:

  • F-35-klu-008-mdv-auth
  • F-35-klu-17-mdv-aut
  • F35-mindef-leeuw2
  • f-35-klu-3-mdv-aut
  • f-35a-profile
  • f35-engine-klu-lockheed
  • f35-klu-mindef-2016
  • f35-klu-mindef-leeuw
  • f35-lockheed-06082012
  • f35-mindef-low
  • f35-mindef5
  • f35a-f001-mdv-arc15
  • f35a-f001-mdv-arc16
  • f35a-f001-mdv-arc17
  • f35a-f001-mdv-arc4
  • f35a-f001-mdv-arc5
  • f35a-f001-mdv-arc6
  • f35a-f001-mdv-arc7
  • f35a-f001-mdv-arc8
  • f35a-f002-mdv-arc2
  • f35a-f002-mdv-arc21
  • f35a-f002-mdv-arc22
  • f35a-f002-mdv-arc23
  • f35a-klu-abbink-author-1
  • f35a-klu-abbink-author-2
  • f35a-mdv-arc35
  • lockheed-f35-arch
  • lockheed-jsf-1

Deze inhoud op deze pagina werd voor het eerst opgesteld zomer 2008 door M.de Vreeze


Cat 3. KLu

Nederland heeft lang de tijd genomen voor een beslissing of het de F-35A ging aanschaffen. Oorspronkelijk zouden zo'n 84 kisten besteld moeten worden als opvolger van de F-16.

Er werd alvast een test kist besteld, de F-35A AN-1, welke 1 april 2012 in Forth Worth (Texas) werd uitgerold bij Lockheed Martin. Het vloog daar op 6 augustus 2012 maar ging echter voorlopig in opslag omdat de diverse testen werden vertraagd. Een tweede test kist werd juni 2013 afgeleverd en vloog 27 juni 2013 maar beide F-35A's gingen in de USA in opslag tot een beslissing omtrent de opvolging van de F-16. Welnu, in september 2013 heeft het Nederlandse kabinet besloten tot aanschaf 37 stuks F-35 JSF voor 4,5 miljard Euro (medio 2013 kosten niveau en inclusief 270 miljoen voor onderhoud).

Dit komt uit de Miljoenennota (citatie:):
 "  
De F-16 heeft zijn waarde voor de krijgsmacht ondubbelzinnig bewezen in interventie- en stabilisatieoperaties. Ook de komende decennia kunnen we niet zonder jachtvliegtuig. Na de kandidatenvergelijkingen in 2001 en 2008 en een actualisering van de relevante informatie in 2013, heeft het kabinet – op grond van operationele, financiële en economische overwegingen – gekozen voor de F-35 als het nieuwe jachtvliegtuig voor de Nederlandse krijgsmacht.

Met de F-35 kiest Defensie weloverwogen voor een technisch hoogwaardige en toekomstgerichte luchtmacht. De F-35 biedt in militair-operationeel perspectief de meeste opties. Ook is de F-35 het meest toekomstbestendig. Het toestel is het beste opgewassen tegen de proliferatie van mobiele luchtverdedigingssystemen en biedt sterk verbeterde waarnemingscapaciteiten die in alle missietypen van grote waarde zijn. Bovendien biedt het toestel een groot potentieel voor doorontwikkeling, vooral op het gebied van genetwerkt optreden. Belangrijk zijn ook de mogelijkheden voor internationale samenwerking op terreinen zoals training, instandhouding en inzet. Analyses van de Navo schragen de Nederlandse keuze.

De beschikbare financiële ruimte is volgens de huidige inzichten toereikend voor de aanschaf van 37 toestellen. Op grond van de huidige planning wordt de F-35 met ingang van 2019 ingevoerd.  In de huidige planning zullen de eerste toestellen vanaf 2019 aan Nederland worden geleverd en kan Nederland een eerste capaciteit in 2021 operationeel gereed hebben. De twee afgeleverde testtoestellen, die zijn aangeschaft voor deelname aan de operationele testfase van het F-35 programma (IOT&E) waarvoor Nederland in mei 2008 een Memorandum of Understanding heeft getekend, worden tot 2019 ingezet voor deelname aan deze testfase en de voorbereidingen daarop.".  

De planning is verder dat vanaf 2019 t/m 2022 er ieder jaar 8 F-35's worden geleverd en de laatste 3 in 2024. De laatste F-16 (nog zo'n 24 resterende kisten) is dan 2024 uit dienst gesteld. Vanaf 2013 is er een Nederlandse detachement voor de F-35 "Operationele Test & Evaluatie (OT&E)" op Eglin AFB, Florida USA. Januari 2015 zijn ze naar Edwards AFB Californië gegaan bij de 323 "Test, Evaluation and Standardisation" squadron.  " (einde citaat)

Van de slechts  37 kisten zullen er naast de 2 testkisten de resterende 6 F-35A kisten in Forth Worth (in de fabriek bekend als "plant LMTAS") en 29 in de productiefaciliteit in Cameri in Noord Italïe worden gebouwd. De Nederlandse industrie doet ook mee: zo maakt Fokker delen van het onderstel, de bommenruimdeuren en diverse systemen en bekabeling. Thales werkt mee aan de radar.

Prinsjesdag 2015 waren er berichten dat de aanschaf wellicht 1 miljard duurder zou kunnen worden, dus 5,5 miljard tengevolge van de dollar-euro koers.

Op 23-05-2016 kwamen de eerste twee KLu F-35A testkisten (de F-001 en F-002) naar Leeuwarden voor belevingsvluchten en de KLu open dagen op Leeuwarden (voor 2 a 3 weken en nu worden ze voor lange tijd gebruikt de USA tijdens de operationele testfase OT&E).

Voor de KLu zouden verder de volgende 8 toestellen wellicht 1 jaar later verwacht worden afgeleverd oktober 2019 (voor 322 squadron) en vijf kisten in 2021 en 2022. Daarna zou de rest moeten volgen.

Op 30 januari 2019 werd de derde F-35A, de "F-003", op Forth Worth, Texas overgedragen de KLu. Het is de eerste echt operationele kist die voorlopig voor training op Luke AFB gebruikt zal worden. De eerste 2 kisten zijn nog op Edwards AFB voor tests. Op Leeuwarden wordt oktober 2019 de eerste F-35A verwacht die daar gestationeerd zal worden. De stuksprijs voor een F-35A was rond de 90 miljoen Euro (begin 2019). Op deze later geproduceerde kist zijn een aantal "zig-zag" stroken minder goed te zien.

Juli 2019 werd besloten 8 of 9 extra toestellen aan te schaffen voor zo'n 700 miljoen Euro.

 

lockheed-jsf-1 

Eerste test kist die Nederland had gekocht, F-35A AN-1 "F-001" welke in de USA gereed kwam en welke vloog augustus 2012. (ging een tijd eerst in opslag voor definitieve besluitvorming aanschaf van de overige toestellen). Foto: Lockheed Martin (courtesy Lockheed Martin company)

lockheed-f35-arch

Impressie van de "F-001" Klu kist , de F-35A die als test kist al was aangeschaft. Foto: Lockheed Martin (courtesy Lockheed Martin company)

f35-lockheed-06082012

Eerste test kist Nederland, F-35A AN-01, welke vloog augustus 2012. Foto: Lockheed Martin (courtesy Lockheed Martin company)

f35-mindef5

Eerste Nederlandse F-35A JSF (augustus 2012) boven Amerikaanse grond. Foto: Ministerie van defensie (used with permission)


f35a klu abbink author 1 

Een van de eerste 2 testkisten , de "F-002", gezien op de Open dag op Leeuwarden 2016 (Foto: Richard Abbink, using with permission).

f35a klu abbink author 2

Testkist "F-002" gezien op de Open dag op Leeuwarden 2016 (Foto: Richard Abbink, using with permission).

f35a f002 mdv arc2

De eerste 2 testkisten ("F-001 en F-002") komende vanaf Edwards AFB via Patuxent River USA onderweg naar Leeuwarden op 23-05-2016. Ze werden bijgetankt door twee KLu KDC-10 tankers. Op Leeuwarden geplaatst voor 2 a 3 weken voor  "belevingsvluchten" met o.a geluidsmetingen. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

  f35a f001 mdv arc8

De eerste 2 testkisten begeleid vanaf Schotland door F-16's, Gulfstream en ook de 2 KDC-10 tankers van de KLu onderweg naar Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f001 mdv arc7

Neus detail van de  "F-001" onderweg naar Leeuwarden op 23-05-2016.  Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f001 mdv arc5

F-35A van de KLu "F-001" onderweg naar Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via archief M. de Vreeze

f35a f001 mdv arc15

De eerste testkist "F-001" in de landing bij aankomst op Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f001 mdv arc16

De "F-001" uitrollend na de landing bij aankomst op Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f001 mdv arc17

De eerste testkist "F-001" stilstaand op Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a f002 mdv arc22

De tweede testkist "F-002" bij aankomst op Leeuwarden op 23-05-2016. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35a mdv arc35

Op Leeuwarden de eerste twee F-35A kisten bij elkaar op 23-05-2016. Er volgde snel een welkomst ceremonie. Op Youtube via screenshot (archief M. de Vreeze).

f35 mindef low

Onderaanzicht van de twee F-35A kisten van de KLu met leuke details voor de modelbouwer. Foto: Koninklijke Luchtmacht  via website. (used with permission)

F35 mindef leeuw2

Tijdens bezoek Leeuwarden in 2016. Foto: Ministerie van Defensie via website (used with permission)

f35 klu mindef leeuw

Tijdens bezoek Leeuwarden in 2016. Foto: Ministerie van Defensie via website (used with permission)

f35 klu mindef 2016

Wegklimmen maar! De onderkant is redelijk te zien. Foto: Ministerie van Defensie via website (used with permission) 

F 35 klu 17 mdv aut

Voor de luchtmachtdagen op Volkel 2019 waren de F-001 en F-008 van de KLu overgevlogen vanuit de Verenigde Staten. De "F-001" had een aparte staartbeschildering vanwege 70 jaar no.323 squadron. Foto: M. de Vreeze (used with permission)

F 35 klu 008 mdv auth

Op de luchtmachtdagen op Volkel 2019 liet de "F-008" zien dat het aantal goed zichtbare "zig-zag" d.w.z. de lichtere grijze paneel- en deurranden minder zijn op de latere productie toestellen. Foto: M. de Vreeze (used with permission)


 

Registraties F-35A Constructie-nummer  ref nummers Datum in dienst Datum uit dienst Opmerkingen
F-001  AN-01  09-5008  01-04-2012 geproduceerd plant LMTAS Forth Worth; eerste test kist met eerste vlucht 01-04-2012 te Forth Worth, Texas, USA; in opslag USA; Evaluatie vanaf december 2013 op Eglin AFB; Jan 2015 naar Edwards AFB voor testen bij 323 TES; ook gezien Volkel Luchtmachtdagen 2019;
F-002 AN-02  10-5019  juni 2013   plant LMTAS Forth Worth; tweede testkist, eerste vlucht 27-06-2013, evaluatie eind 2013 Eglin AFB; Jan 2015 naar Edwards AFB voor testen bij 323 TES;
F-003
AN-03  17-0000  30-01-2019   plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 15-12-2018 ; afgeleverd KLu 30-01-2019 op Forth Worth, naar Luke AFB voor training;
F-004 AN-04  17-000..     plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 08-01-2019  
F-005 AN-05       plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 23-01-2019  
F-006 AN-06       plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 28-01-2019
F-007 AN-07      

plant LMTAS Forth Worth; eerste vlucht Forth Worth 20-02-2019

F-008 AN-08    2019?   plant LMTAS Forth Wortheerste vlucht Forth Worth 15-04-2019; ook gezien Volkel Luchtmachtdagen 2019;
F-009         gepland voor productie Cameri, Italïe
F-010         gepland voor productie Cameri, Italïe  
F-011         gepland voor productie Cameri, Italïe  
F-012         gepland voor productie Cameri, Italïe  
F-0....          

  Bronnen o.a.  [W1] scramble web , [O1] MinDef.web ,  [W16] F-16.net , bijdragen Arie

 

De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2008


 

nog geen NIMH foto linkjes  (maart 2018)

Modelbouw JSF F-35A

Modellen (type F-35A)
 ?  nooit gezien
@ moeilijk te vinden
 ?  never seen
@ hard to find
1/72
1/48
1/32
Hasegawa ;
Academy [extern bouwverslag] ;
Italeri/ Tamiya
 
Meng;
Kitty Hawk;
 
 Italeri (#2506) [extern bouwverslag]
 
 

> beste aanbevolen model staat steeds eerst bovenaan; modellen achter elkaar genoemd zijn gebaseerd op dezelfde mal;

1/144:  Pit-Road

BOXART

  • DN-models-masks
  • academy-f35a-72
  • hasegawa-f35a-72-2
  • hasegawa-f35a-72
  • italeri-f35a-32
  • italeri-f35a-72
  • kittyhawk-f35a-48
  • meng-48-f35a
  • pit-road-f35a-144
  • revell-f35-48
  • tamiya-italeri-f35a-72

.

Kleurenschema: (kijk in kleurentabel voor modelbouwkleuren)
 Schema  Algemeen Kleur boven- en zijkanten  Kleur onderzijde  Details Opmerkingen 
(a)  < K6A > FS36170** K6A  > FS36170** details in < K23 > FS36275****  low vis roundels in grijstinten met metalige tint

 

** het lijkt dat de donkergrijze verf FS36170 "camouflage grey" is. Dit staat ook in het officiele USAF verfvoorschrift. Het is niet duidelijk of daar nog een soort radarabsorptie materiaal in vermengd zit wat het een beetje metalige tint geeft.

**** de kleur van de lichtere "zig-zag" panelen en randen is erg afhankelijk van de lichtinval, bij veel licht FS36375 is hiervoor een indicatie maar bij minder licht lijkt ook RAL7001 erop. 

 

Modelbouw

Suggesties bij 1/72 kits: de lichtere grijze zig-zag panelen op de F-35 zijn bij het Italeri model nogal dik opliggend. Bij de Academy kit al beter maar zeer veel werk om die te schilderen. Bij de Hasegawa zijn het decals wat makkelijker is. De Hasegawa heeft echter geen interne bewapenings bays.

Caracal heeft sinds september 2015 een decal setje CD72029 op schaal 1/72 waar ook de KLu F-001 en F-002 op staan.

Dutch Decal heeft F-35 KLu decalsets zoals DD72083 en DD48067.

De ITALERI F-35A kit op schaal 1/32 is goed en heeft decals voor de eerste KLu kist F-001 (nog gestationeerd in de USA). Van ons IPMS lid Meindert de Vreeze komt/staat een bouwverslag in MIP 2018-1. Meindert's Engelstalige F-35A bouwverslag staat op zijn site [externe link]

De ietwat opliggende zig-zag panelen / stroken zijn veel werk om af te plakken. Op schaal 1/48 is er een masking setje bekend van DN Models (48/827-035). Ook op 1/32 is er van DN Models een masking set (32/827-012).

Bij de latere productiekisten zo vanaf mid 2018 afgeleverde F-35's (zoals de Australische en de latere Nederlandse KLu kisten) zijn er minder zig-zag stroken duidelijk zichtbaar.

Op schaal 1/48 heeft MENG diverse aparte wapensets zoals set SPS-043 voor moderne raketten en SPS-045 voor geleidde bommen.

 

 

F 35 Mil std

  USAF verfvoorschrift F-35. Collectie M. de Vreeze (used with permission)

 

 

De inhoud op deze pagina werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2008 (op oude IPMS website)